Sunday, 8 November 2026 · 28 Jumada I 1448 AH

ހެނދުނުގެ ޚުލާސާ

The Maldives, every morning at 7

The stories that matter in politics, business, tourism and the atolls, written by our own newsroom. Free, one email a day, unsubscribe any time.

ރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ ދިރުން

ފެހުރިހި (ވޭލް ޝާރކް)

ފެހުރިހި ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު މަހެވެ. ނަމަވެސް މީހުންނަށް ބިރުވެރި ނޫނެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި މިއީ ރައްކާތެރިކުރެވިފައިވާ މަހެކެވެ.

Whale shark (Rhincodon typus).
ވޭލް ޝާރކް (Rhincodon typus). ފޮޓޯ: ޓްޗާމީ / ވިކިމީޑިއާ ކޮމަންސް (CC BY-SA 2.0)

ފެހުރިހިއަކީ ދުނިޔޭގައި ދިރިއުޅޭ އެންމެ ބޮޑު މަހެވެ. މިހާ ބޮޑު ނަމަވެސް، މީހުންނަށް ބިރުވެރި މަހެއް ނޫނެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި މިއީ މަދުން ފެންނަ، ރައްކާތެރިކުރެވިފައިވާ މަހެކެވެ.

ކުރު މަޢުލޫމާތު

  • ދިވެހި ނަން: ފެހުރިހި

  • ސައިންޓިފިކް ނަން: Rhincodon typus

  • ފެމިލީ: Rhincodontidae (ވޭލް ޝާރކްތައް)

  • ބޮޑުމިން: 12 މީޓަރަށްވުރެ ބޮޑު މިޔަރު މަދެވެ؛ 21 މީޓަރާ ހަމައަށް ވެދާނެ

  • އުޅޭ ތަން: ކަނޑުމަތީގައި، ގިނައިން ފެނުގެ މަތީ ބައިގައި

ވަކިކޮށް ދެނެގަތުން

ސްކޫބާ ޑައިވަރަކު ބަލަހައްޓަނިކޮށް، ފެހުރިހިގެ ނުކުތާ ހުރި ބޮލާއި ގައިގެ ކައިރީގެ ފޮޓޯއެވެ
ޑައިވަރެއްގެ ކައިރިން ދިވެހި ކަނޑުގައި ދުއްވާލާ ފެހުރިހިއެކެވެ. - Photo: Jerome Paillet / IFREMER / Wikimedia Commons (CC BY 4.0)

ބޮޑުމިނާއި ގައިގެ ނަޤްޝުގެ ސަބަބުން، ފެހުރިހި އެހެން މަހަކާ ގުޅޭނެ ގޮތެއް ނުވެއެވެ. ގައިގެ މަތީބައި ކަޅު ކުލައިގައި ހުރެ، އެތަނުގައި ހުދު ކުލައިގެ ރޮނގުތަކާއި ނުކުތާތަކުގެ ސަފުތައް ހުރެއެވެ. ތިރީބައި ހުރީ ހުދުކޮޅު ކުލައިގައެވެ. ބޮލް ވަރަށް ފުޅާވެ، އަނގަ ވަރަށް ބޮޑެވެ.

އުޅޭ ތަނާއި އާދަތައް

ރޭގަނޑު ފެނުގެ މަތީ ބައިގައި އަނގަ ބޮޑަށް ހުޅުވާލައިގެން ޕްލޭންކްޓަން ކާ ފެހުރިހިއެކެވެ
ރޭގަނޑު ޕްލޭންކްޓަން ކާމުން ދާ ފެހުރިހިއެކެވެ. ތާ އަތޮޅު. - Photo: Arturo de Frias Marques / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

ފެހުރިހި އުޅެނީ ކަނޑުމަތީގައި ފެން ކޮށާ ކާ މަހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެކަނި، ނުވަތަ ކުޑަ ޖަމާޢަތްތަކަކަށް ބެހިގެން، ގިނައިން ފެނުގެ މަތީ ބައިގައި އުޅެއެވެ. ކާނީ ޕްލޭންކްޓަނާއި، ބައެއް ފަހަރު ކުދި ކަނޑު ދިރޭތަކާއި ޖަމާޢަތުން އުޅޭ ކުދި މަސްތަކެވެ. ހޫނު ކަނޑުތަކުގައި ދުނިޔެ ވަށައިގެން ފެންނަނީއެވެ.

ފެނިދާނެ ތަންތަން

ފެހުރިހި ގިނައިން ފެންނަނީ ކަނޑުމަތީގައި، ފެނުގެ މަތީ ބައިގައެވެ. އެހެންކަމުން ބޯޓުން ދަތުރުކުރާ ސްނޯކަލިންގ ކުރާ މީހުންނަށާއި ޑައިވަރުންނަށް އެ މަސް ފެނިދާނެއެވެ. ދެކުނު އަރި އަތޮޅު ކަނޑު ރައްކާތެރި ސަރަހައްދު (ރަންގަލީއިން ދިގުރަށާ ހަމައަށް އޮތް، 2009 ގައި ދިވެހި ސަރުކާރުން އިޢުލާންކުރި) އަކީ، އެ މަސް އަހަރުތެރޭ ފެންނަ ސަރަހައްދުތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ސަރަހައްދެވެ. ފެހުރިހި ބަލާއިރު ދުރުގައި ހުރުމާއި، އެ މަހަށް އަތް ނުލުމަށް ސަމާލުވާށެވެ.

އެނގިވަޑައިގަންނަވާތޯ؟

ޑައިވަރުންނަށް ފެހުރިހި ފެނެއެވެ. ގިނައިން ފެންނަނީ ހުޅަނގު މޫސުމުގައި އިރުމަތީ ފަރާތުގައި، އަދި އުތުރު-އިރުމަތީ މޫސުމުގައި ހުޅަނގު ފަރާތުގައެވެ. މަދުވެ ނެތިގެންދާނެ ކަމުގެ ބިރު ހުރުމުން، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފެހުރިހި ރައްކާތެރިކުރެވިފައި ވެއެވެ.

މަޢުލޫމާތު: ފިޝަސް އޮފް ދަ މޯލްޑިވްސް، މެރިން ރިސާޗް ސެންޓަރ (2003)