ހެކި ސިއްރުކުރުމުގެ ބާރު ދައުލަތަށް އިތުރުކުރާ ބިލު މަޖިލީހުން ބަލައިގަނެފި

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން މާލޭގައި، 13 އޮކްޓޯބަރު، އަންގާރަ ދުވަހު، ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތްތަކަށް ހެކި ނުހާމަކޮށް ބެހެއްޓުމަށް ދައުލަތަށް އިތުރު ސަބަބުތައް ލިބިދޭ، ކްރިމިނަލް ޕްރޮސީޖަރ ޤާނޫނަށް ގެންނަ އިޞްލާޙު ބިލު ބަލައިގަނެ، މުރާޖާކުރުމަށް ޖުޑީޝަލް ކޮމިޓީއަށް ފޮނުވައިފިއެވެ. ވޯޓުގައި ބައިވެރިވި 45 މެމްބަރުން ވެސް ބިލަށް ތާއީދުކުރި އިރު، ދެކޮޅަށް ވޯޓުދިން އެއްވެސް މެމްބަރެއް ނުވެއެވެ. މި ބިލު އޮގަސްޓް މަހު ހުށަހެޅީ ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސްގެ ފުނަދޫ ދާއިރާގެ މެމްބަރު މުހައްމަދު މަމްދޫހެވެ. ބިލު ހުށަހެޅި މަޤްޞަދަކަށް ބުނެފައިވަނީ ހެކި ހާމަކުރުމުގެ އުޞޫލުތައް މުރާޖާކޮށް، ކުށުން ލިބޭ މުދާ ހޯދުމާ ބެހޭ ވަކި ބިލާ ގުޅޭގޮތުން ޤާނޫނަށް ބޭނުންވާ ބަދަލުތައް ގެނައުމެވެ. މިހާރުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން، ހަމައެކަނި އިދާރާގެ އެތެރޭގެ ބޭނުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރެއް ނުވަތަ އެޖެންޓެއް ތައްޔާރުކުރާ ރިޕޯޓާއި ލިޔެކިޔުންތަކާއި، ހެކިވެރިއެއް ނުވަތަ ހެކިވެރިއަކަށް ވެދާނެ މީހަކު ސަރުކާރުގެ މުވައްޒަފަކަށް ނުވަތަ ޕްރޮސިކިއުޓަރަކަށް ދޭ ބަޔާން ހާމަކުރުން ދައުލަތަށް ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. ބިލުން އޭގެ އިތުރަށް، ސިއްރު އޮޕަރޭޝަނެއް ކުރި މީހަކު ދެނެގަނެވޭނެ މަޢުލޫމާތު ނުވަތަ ސިއްރު ހެކިވެރިއެއްގެ މަޢުލޫމާތާއި، އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ހާމަކުރަން ނުޖެހޭ ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ހެއްކާއި މަޢުލޫމާތު އެ ލިސްޓަށް އިތުރުކޮށްފައިވެއެވެ. ހެކި ސިއްރުކޮށް ބެހެއްޓުމަށް ދައުލަތުން އެދެވޭނެ ހާލަތްތައް ވެސް ބިލުން ފުޅާކޮށްފައިވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ކުށުގެ ތަޙުޤީޤެއްގެ އޮޕަރޭޝަނަލް މަޢުލޫމާތު ހާމަވެދާނެ ހާލަތްތަކާއި، ތިންވަނަ ފަރާތެއްގެ ޒާތީ މަޢުލޫމާތަށް ނުވަތަ ވިޔަފާރީގެ ސިއްރުތަކާއި މަޞްލަޙަތަށް ގެއްލުން ލިބިދާނެ ހާލަތްތަކާއި، ހެކި ހާމަކުރުމުން އިތުރު ކުށެއް ކުރުމަށް ފަސޭހަވެދާނެ ނުވަތަ ކޯޓަށް އިހާނެތިވުމުގެ ޢަމަލެއް ކަމުގައި ވެދާނެ ހާލަތްތައް ހިމެނެއެވެ. ޝަރީޢަތް ފެށުމަށް ފަހު ހެކި ނުހާމަކުރުމުގެ ސަބަބު ނެތިގެން ދިޔައިމާ، އެ ހެއްކެއް ނުވަތަ މަޢުލޫމާތެއް ވީ އެންމެ އަވަހަކަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ދައުލަތުން ހާމަކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. ހެކި ރައްކާތެރިކުރުމުގެ އަމުރަކަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް އެދެވޭ ހާލަތްތަކަށް ބިލުން ބޮޑު ބަދަލެއް ނުގެނެއެވެ. މިހާރުގެ ޤާނޫނުގައި ޖިސްމާނީ ގެއްލުމާއި، ފާހަގަކުރެވޭ ވަރުގެ އިޤްތިޞާދީ ގެއްލުމާއި، ބާރުލުމާއި، ހެއްކަށް ގެއްލުން ލިބިދާނެ ނުވަތަ ހެކި ހަލާކުވެދާނެ ހާލަތްތަކުގައި އެ އަމުރަށް އެދެވެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އިޤްތިޞާދީ ގެއްލުމާއި ބާރުލުމުގެ ހާލަތް އުނިކުރުމަށް ބިލުގައި ހުށަހަޅާފައިވެއެވެ. ކުށުން ލިބޭ މުދާއާ ބެހޭ ވަކި ޤާނޫނެއް މަޖިލީހުގައި ތައްޔާރުކުރަމުން ދާތީ، ކުށުން ލިބޭ މުދާ ދައުލަތަށް ނަގައިގަތުމާ ބެހޭ ބާބު، އެއީ ކްރިމިނަލް ޕްރޮސީޖަރ ޤާނޫނުގެ 192 ވަނަ މާއްދާއިން 197 ވަނަ މާއްދާއާ ހަމައަށް، އުވާލުން ވެސް ބިލުގައި ހިމެނެއެވެ. ބިލާ ބެހޭ ބަހުސްގައި އިދިކޮޅު މެމްބަރުން ބުނީ، މިއީ ސިޔާސީ މުނާފިސުން ޓާގެޓްކޮށް، އެމީހުންގެ މައްޗަށް ދޮގު ތުހުމަތު އުފެއްދުމަށް ސަރުކާރުން ފަރުމާކޮށްފައިވާ ބިލެއް ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ސަރުކާރު ފަރާތުގެ މެމްބަރުން އެ ވާހަކަ ދެކޮޅު ހަދައި، މި އިޞްލާޙުތަކަކީ ކޯޓުތަކުގައި ކުރިއަށްދާ މައްސަލަތަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް ގެންނަ ބަދަލުތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، ޤާނޫނީ ނިޒާމު ވަރުގަދަކުރުމުގެ މަސައްކަތެއް ކަމަށް ބުންޏެވެ. ބިލު އަދި ޤާނޫނަކަށް ނުވެއެވެ. އެންމެ ފަހުގެ ވޯޓަށް އެހުމުގެ ކުރިން ކޮމިޓީގެ މުރާޖާ ނިމެން ޖެހެއެވެ.